|
Educación
Ambiental e pola Paz:
A
escola di Nunca Máis á Guerra
Antón
Fiañas
A
todos os escolares iraquís, mortos, orfos,
mutilados, refuxiados, exiliados, sobreviventes.
É
moito
o que pasou neste curso escolar que aínda non
rematou. Marea negra e guerra vainas lembrar a
escola como desgracias familiares que se
introduciron nas nosas casas e nas nosas almas.
Galicia encadeou a súa protesta fronte da marea
negra e da guerra. Estamos nun tempo global, de
divorcio abismal entre opinión pública e os
centros de decisión política, un tempo de
infamias, co mundo ás avesas, ao revés, como no
vello sirventés.
Coa
alma nun puño
Tivéronnos coa alma nun puño pero vivimos meses
de contestación. Nunca máis é un dos
movementos cívicos máis importantes da historia
de Galicia, que enchería de entusiasmo ao mesmo
Curros Enríquez. É vertixinosa a sucesión de
manifestacións, concentracións, festivais,
recitais, etc., con alegría e pacifismo
decididos, por moito que lles pese.
Bombardeo
de escolas
Nin
as escolas se viron libres dos bombardeos. Estamos
en guerra e hai que reflexionar. A escola galega
sumouse tamén espontaneamente á indignación e
ao clamor popular; dos seus balcóns pendurou esa
bandeira azul e negra, esa bandeira que é galega
e xa é de todo o mundo, pois toda a humanidade
berrou nunca máis. Esa bandeira defende a casa
dos malos espíritos, ten valor apotropaico. A
escola galega agardou serenamente a súa
contestación e esta tivo lugar, modelicamente
organizada polo colectivo Area Negra, o 22 de
xaneiro: unha morea de escolares e profesores
nunca vista, movéndose en autobuses polas
estreitas estradas da Costa da Morte, e a pé pola
costa de Traba de Laxe, formou cadea humana e
escribiu unha páxina máis da historia do mar,
unha resposta incontestable, como todas as da
plataforma Nunca máis.
A
escola, pola paz
Seguindo
o elemental criterio didáctico de “falar da
neve cando neva”, agora, como sempre, a escola
tomou a opción da paz. Dicímolo abertamente:
queriamos parar a guerra. O referendo pola paz foi
outra convocatoria do colectivo Area Negra
integrado na plataforma Nunca máis. A
escola tamén quería aportar a súa voz para
evitar a traxedia. Semellaba unha convocatoria
inocente pero con ela desbordou o vaso. A resposta
dos gobernantes chegou nunha circular tras a
celebración do referendo escolar pola paz o 12 de
marzo. Os matóns petaron na mesa e fixeron saltar
todas as fichas do dominó e as cartas da baralla.
Todas as escolas sentíronse ameazadas, pintaban
bastos.
Condenan
a paz
A
guerra colócanos na situación do uso máis
perverso das palabras, o material co que
traballamos. Dixeron que non é competencia da
escola a defensa da paz e do medio ambiente, que
era facer publicidade e propaganda. Díxoo un
goberno acuartelado, que goberna absolutamente só,
absolutista, que insulta, que considera aos cidadáns
súbditos, propios os recursos públicos, que
condena a palabra paz. Dixérono en tempos de
guerra e fixeron apoloxía do bombardeo celebrando
sen ironía o verso de Celso Emilio: “¡Que ben
que a bomba vén co seu rebumbio!”.
Toda
Mesopotamia é obxectivo militar
Apuntáronse
ao bombardeo de Mesopotamia, a terra que estudiou
por primeira vez o ceo e as estrelas, o pobo que
comezou a Historia e inventou a escritura, os
primeiros labregos e os primeiros pastores, a
terra das primeiras aldeas, das primeiras cidades
e das primeiras escolas. ¿Como se pode destruír
unha cidade, un país, e facelo no nome da
civilización? Bombardearon cidades e os seus
barrios, hospitais, mercados, escolas e mesquitas.
O curso da invasión seguiu o mesmo curso dos ríos
onde naceu a civilización. Consumouse o asalto á
Historia, o asalto á razón, o triunfo da
barbarie e do espolio. E queren que a escola
galega mire para outro lado. Queren facer dos
nosos escolares sardiñas enlatadas pero a escola
parécese máis á ardora, á ardentía e ao
cardume.
A
política, ¿para os políticos?
A
circular enviada pola Delegación é a maior
intromisión na escola da que teñamos memoria. A
intervención de Fraga, por se quedaban dúbidas,
acusa ao profesorado de facer publicidade e
propaganda, de “violar a conciencia dos
nenos”. “Mirade para outro lado”, dinlles á
comunidade de artistas, de periodistas, de científicos,
de profesores. “Deixádenos a política a nós”,
é o que queren que fixesemos. Pero a política é
suficientemente importante para deixala
exclusivamente nas mans dos políticos
profesionais, e se nos privan da política prívannos
da nosa condición de cidadáns.
Toda
a educación é ambiental e pola paz
Quixeran
que mirasemos para outro lado, pero a Educación
Ambiental e a Educación pola Paz están presentes
en todo o currículo escolar. Atravesan o sistema
educativo de cheo e son competencia dos
profesionais da educación non só nos contidos,
senón tamén nas formas, nas actitudes e nas
normas. Non son meras leccións nos nosos
programas. Tampouco son publicidade nin
propaganda. Seriamos incompetentes precisamente se
non o fixesemos, pois educamos para defender a
natureza e a paz desde todas as asignaturas. Son
patrimonio que nunca se debe perder, que nos dan
sentido, porque ¿para que ensinamos se non para
conservar, para estudiar, para amar e para
defender estes valores?
Sen educación ambiental e pola paz a sociedade
ficaría sen esperanza. A escola, atendendo á súa
condición de servicio público, ten que servir
para plantear os problemas, para facelo
responsablemente, segundo a legalidade democrática,
con todos os estamentos, os recursos e os órganos
de goberno da comunidade educativa.
A marea negra que padecemos é a catástrofe
ambiental máis grave na historia de Galicia. As
nosas costas son as que máis teñen padecido
mareas negras. No ensino sabemos que a violencia
non resolve os problemas, que non hai camiños
para a paz, porque a paz é o camiño. Que nunca
hai razóns para a guerra, que é a falta de razón.
Sabemos que as guerras non as gaña ninguén.
Traballamos coa memoria, coa forza da razón, coa
serenidade, o rigor e mais a enteireza que esixe o
noso oficio, coa crenza firme nos principios
educativos. Os muros da escola sosteñen as
estampas dos desastres da guerra de Goya, de
Picasso e de Castelao e traballamos coas palabras
da vida.
Sexa logo a escola o lar de Galicia. E que todo,
desde o ler até o ensino máis alto, se faga
pensando que o saber só vale cando é saber
para a vida.
Díxoo Xoán Vicente Viqueira, pedagogo principal
de Galicia. Os profesionais da educación non
poden, nin queren, nin deben ollar para outro
lado. Por iso, como educadoras e educadores que
queren e deben traballar en paz e educar para a
vida, a escola galega tamén dixo: ¡Non á
guerra! ¡Nunca máis!
|
subir
