2.000 estudiantes forman unha cadea humana de 40 quilómetros entre Laxe e Muxía
A Nosa Terra

‘Este acto está moito mellor organizado que o rescate do Prestige’

O acto tiña un carácter eminentemente docente e pretendía dar ao coñecer ao alumnado a situación provocada pola catástrofe do Prestige e inculcar nos rapaces e rapazas conceptos como solidariedade, participación democrática ou dereito a esixir responsabilidades políticas.

Mentres en Compostela os membros do Goberno galego se quitaban os ollos, a sociedade civil, neste caso o profesorado e o alumnado, deu unha nova lección de civismo, organización e solidariedade nunha cadea humana que transcorreu fronte á costa aldraxada polo fuel ao longo de 40 quilómetros por pistas forestais e praias entre as localidades de Laxe e Muxía. Mentres inicialmente os organizadores contaban con conseguir a participación de 20.000 alumnos, as previsións quedaron desbordadas e só puideron participar 42.000 estudiantes. Outros 12.000 tiveron que quedar nas súas localidades e tomar partido en actividades alternativas.

“Desde logo este acto está mellor organizado e xestionado que a crise do Prestige”, dicía a alumna do Instituto Politécnico de Vigo, Clara Fontana. Clara, xunto con outros compañeiros e compañeiras do seu centro participou na cadea humana na praia de Traba, en Laxe, un dos mellores areais do país, tamén afectado pola marea negra. “A organización e a solidariedade son importantes en actos como este e en crises como a do Prestige”, abondaba Diana Pacheco, amiga de Clara. “Tamén estamos aquí para protestar”, engadía Mónica Domínguez a poucos metros do lugar no que un nutrido grupo de rapaces formaba a palabra “Vida”.

“Aquí non hai chapapote”, dicía unha participante na cadea humana ao chegar á praia de Traba. Poucas horas antes limpara a praia un forte continxente militar que viña de chegar ao lugar. Había días que non se vían soldados pola zona, pero a data requería a súa presencia para aparecer na prensa.

A primeira hora da mañá a organización esperaba a chegada de máis de 4.200 alumnos a bordo de 130 autobuses á praia de Traba. Pasado o mediodía as previsións quedaran superadas e un pingar de xente nova ía achegándose á costa a través dos limitados accesos dispostos polos coordinadores. “Vindes a un Parque Natural Protexido cun complexo dunar que tardou en formarse milleiros de anos e que é moi sensíbel; por favor, non pisedes as dunas nin arranquedes a vexetación”, dicíalles aos mozos un membro de Adega que participaba na organización.

“Somos máis de setenta persoas organizando este acto, é moi complicado coordinar a tanta xente”, explicaba Pablo Naia, profesor do CPI de Laxe de Bergantiños. “A idea xurdiu en varios puntos –engadía o ensinante–, pero ao final decidiuse facer na Costa da Morte por razóns obvias. Desde logo é un acto educativo, co que pretendemos inculcar ao alumnado as ideas de solidariedade pero tamén as de participación democrática e de protesta ante as autoridades porque esa tamén é unha forma de participar, de defender os nosos dereitos”.

As razóns para organizar este acto non se lle escapaban a ninguén, mesmo á Consellería de Educación. “Os funcionarios da Inspección están chamando aos centros como se fose unha folga, pero non poden facelo. Todo está en regra; é unha actividade extraescolar complementaria”, dicía a pé de praia de Traba o secretario xeral da CIG-Ensino, Anxo Louzao. “Cumpre con todos os trámites: a autorización dos pais, a compañía dos profesores pertinentes e o beneplácito dos claustros. Non hai ningunha fenda”, engadía o mestre e experto en dereito educativo Henrique del Bosque, que estaba a carón de Louzao.

“Nunca vira tantos coches nesta praia”, afirmaba sorprendida a veciña Carme Insua. “A protesta é polo demo do mar ese, o condenado arruinou todo”, engadía a continuación. Carme camiñaba ao longo das pistas da concentración trazadas a cordel once anos atrás. Para algo serviron despois de tanto tempo, para permitir a distribución dos autobuses e o seu estacionamento mentres a mocidade inundaba a praia coa mensaxe da vida.

Pero a praia de Traba non era a única protagonista. Nin sequera o eran os 42.000 estudiantes que se achegaron á Costa da Morte nun operativo impecábel e sen precedentes, ou os sete autobuses chegados desde Vilalba, a praza forte de Manuel Fraga. Porque á Costa da Morte non puideron achegarse moitos alumnos de secundaria que se apuntaron a última hora e todo o alumnado da primaria, que tamén eran protagonistas do acto, aínda que non estivesen alí. Os que non se presentaron nalgún punto entre Laxe e Muxía non quedaron nas clases: tomaron as rúas da cidades e das vilas e organizaron actos de todo tipo. Houbo manifestacións ata de estudiantes universitarios, cadeas humanas arredor de edificios singulares como a catedral de Compostela ou concentracións para esixir a dimisión dos responsábeis da catástrofe.

Na propia Costa da Morte a cadea partía da vila de Laxe e discorría ata Muxía a través de paraxes que forman parte do imaxinario colectivo dos galegos e galegas. De Laxe ía cara o santuario de Santa Rosa, para baixar logo á praia de Soesto e ir camiño da lagoa e a praia de Traba. A continuación, pola costa, chegaba a Camelle e visitaba a museo de Man. Logo ía a Arou e a Santa Mariña de camiño a cabo Vilano pola duna do Monte Branco, a praia dos Trece e o Cemiterio dos Ingleses. Desde Cabo Vilano acariñaba a ría de Camariñas e gañaba o mar en Muxía, onde a cadea humana embarcaba para atravesar a ría nunha procesión de barcos de mariñeiros e mariscadoras. Concluía definitivamente na Praia de Lourido.

A organización deste acto atopou numerosas dificultades interpostas directa ou indirectamente pola Administración. Desde as obxeccións postas polas empresas ao aluguer de autobuses para o transporte ata a chamada a capítulo realizada aos directores dos centros.

“Recoñecemos que mobilizar oitocentos autobuses é complicado –recoñeceu Braulio Amaro, un dos profesores que apoiou a organización do acto–, sen embargo atopamos algunhas dificultades sospeitosas, como as postas por Monbús, sobre todo porque puidemos comprobar que para outras actividades si contaban con autocares”.

Braulio Amaro refírese a unha petición de autobuses para este acto denegada por parte de Monbús o dezaseis de xaneiro, cando horas despois unha profesora de Foz empregou ante esa empresa o nome falso de María Sertage para solicitarlle cinco autobuses para o mesmo día 22 coa intención de levar a coñecer a situación da costa a un grupo de persoas maiores de cincuenta anos relacionadas coa parroquia de Santiago de Oliveira de Ponteareas. “Para este caso si había autobuses”, denunciou Braulio Amaro.

Outro dos obstáculos consistiu na intervención do delegado provincial de Educación en Ourense, que convocou aos directores para esixirlles que respectasen a legalidade vixente e recalcarlles que a responsabilidade correspondíalles a eles.